پروتکل استاندارد فلورایدتراپی کودکان

فلورایدتراپی چیست؟

یک روش پیشگیرانه برای تقویت مینا و افزایش مقاومت دندان‌ها در برابر پوسیدگی. معمولاً با ژل، فوم یا وارنیش انجام می‌شود. رایج‌ترین و مؤثرترین روش امروز «وارنیش فلوراید Fluoride Varnish » است.

تکنیک صحیح فلوراید تراپی (با جزئیات کامل)

1. ارزیابی اولیه بیمار
قبل از شروع:
– بررسی سابقه پوسیدگی
– ارزیابی سن (وارنیش برای همه گروه‌ها مناسب است)
– توجه به حساسیت به فلوراید یا رزین‌ها (نادر)
– عدم انجام قبل از جرم‌گیری سنگین یا خونریزی فعال

روش استاندارد

2. آماده‌سازی دندان‌ها
– دندان باید خشک نسبی باشد، نه کاملاً خشک.
– نیاز به پولیش وجود ندارد، فقط بزاق و مواد اضافی با گاز استریل پاک شود.
– از ایزولاسیون با رول پنبه‌ای استفاده می‌شود.

3. آماده‌سازی ماده
– وارنیش فلوراید معمولاً دارای غلظت ۵٪ NaF (معادل ۲۲٬۶۰۰ ppm فلوراید) است.
– بسته را تکان دهید تا مواد یکنواخت شوند.
– مقدار لازم:
– کودک: حدود ۰.25–0.3 ml
– بزرگسال: ۰.4–0.5 ml

4. نحوه اعمال روی دندان

مرحله A: شروع از فک بالا
– با یک براش اپلیکاتور، لایه بسیار نازک و یکنواخت روی دندان‌های فک بالا بکشید.
– ابتدا از سطوح باکال شروع کنید.
– سپس سطوح اکلوزال
– و در نهایت سطوح لینگوال/پالاتال

مرحله B: سپس فک پایین
به همان ترتیب.

نکته مهم:
وارنیش باید لایه‌ای نازک باشد. ضخیم زدن اثر را بیشتر نمی‌کند، فقط چسبندگی را کم می‌کند.

5. زمان‌بندی

– کل اعمال کمتر از ۱ دقیقه طول می‌کشد.
– ۳۰ ثانیه بعد از استفاده، بزاق باعث سفت شدن وارنیش می‌شود.

مراقبت‌های پس از فلورایدتراپی

تا ۳۰ دقیقه
– غذا نخورَد
– مایعات خیلی داغ استفاده نشود

تا ۴–۶ ساعت
– مسواک نزند
– مواد سفت یا چسبناک (پاستیل، چیپس، تافی) نخورَد
همان روز
– بهتر است مسواک شب انجام نشود (برای ماندگاری بیشتر اثر)

نکات کلینیکی مهم

– اثر وارنیش حتی روی دندان تازه رویش‌یافته بسیار زیاد است.
– مناسب برای بیماری با ارتودنسی ثابت.
– برای کودکان، تکنیک‌ بسیار ایمن‌تر از ژل یا فوم است چون بلع کمتر اتفاق می‌افتد.
– فرکانس انجام:
– ریسک بالای پوسیدگی: هر ۳ ماه
– ریسک متوسط: هر ۶ ماه
– ریسک کم: سالی یک بار

پروتکل استاندارد فلورایدتراپی کودکان

اهداف
– پیشگیری از پوسیدگی
– تقویت مینای دندان شیری و مختلط
– ایمن‌سازی روش با کمترین احتمال بلع

مناسب‌ترین ماده برای کودکان
وارنیش فلوراید (۵٪ NaF – حدود ۲۲۶۰۰ ppm)

مراحل دقیق

مرحله 1. ارزیابی
– سن، سابقه پوسیدگی، رژیم غذایی
– سطح همکاری کودک
– بررسی وجود آسم شدید یا حساسیت‌های خاص (نادر)

مرحله 2. آماده‌سازی کودک
– صندلی نیمه خوابیده، سر کمی به یک سمت
– استفاده از تکنیک “Tell-Show-Do”
– دادن گاز کوچک برای جلوگیری از تجمع بزاق

مرحله 3. آماده‌سازی دندان‌ها
– پاک‌کردن سطح دندان با گاز مرطوب
– خشک‌کردن نسبی با رول پنبه‌ای
– نیازی به پولیش وجود ندارد

مرحله 4. میزان ماده
– کودک خردسال: حدود 0.25 ml
– 6 سال به بالا: حدود 0.3–0.4 ml
مرحله 5. نحوه اعمال
– لایه بسیار نازک با براش
– ابتدا فک بالا، سپس پایین
– سطوح باکال → اکلوزال → لینگوال
– کل کار کمتر از یک دقیقه

مرحله 6. دستورالعمل پس از کار
– ۳۰ دقیقه غذا نخورد
– تا ۴–۶ ساعت مسواک نزند
– غذاهای چسبناک نخورَد
– آن روز مسواک شب بهتر است انجام نشود

فواصل توصیه‌شده
– پوسیدگی فعال یا ریسک بالا: هر ۳ ماه
– ریسک متوسط: هر ۶ ماه
– ریسک پایین: سالانه

2. مقایسه کامل وارنیش، ژل و فوم

وارنیش فلوراید (بهترین انتخاب امروز)
– غلظت: 5 درصد سدیم فلوراید (22600 ppm)
– ماندگاری زیاد روی دندان
– نیاز به ایزولاسیون کم
– مناسب برای کودکان و ارتودنسی
– احتمال بلع بسیار کم
– اثرگذاری ثابت و طولانی
– طعم قابل‌قبول

ژل فلوراید
– معمولاً 1.23% APF (حدود 12300 ppm)
– نیازمند تری‌های مخصوص
– پوشش کامل دندان‌ها
– احتمال بلع بیشتر نسبت به وارنیش
– نیاز به همکاری بالا
– برای بزرگسال‌ها مناسب‌تر

فوم فلوراید
– همان غلظت ژل اما حجم کم‌تر
– خطر بلع کمتر نسبت به ژل ولی هنوز بیشتر از وارنیش
– نیاز به تری
– اغلب در کشورها کمتر استفاده می‌شود چون وارنیش مؤثرتر است

جمع‌بندی
– کودک یا بیمار غیرهمکار → فقط وارنیش
– بزرگسال با خطر پوسیدگی بالا و امکان کنترل → ژل یا فوم
– کلینیک‌هایی با پروتکل پیشگیرانه استاندارد → وارنیش

3. روش صحیح انجام ژل فلوراید در تری (APF Gel)

به ترتیب انجام می‌دهم:

مرحله 1: انتخاب تری
– تری یکبار مصرف نرم
– انتخاب سایز دقیق فک
– سوراخ‌دار بودن باعث تخلیه بزاق می‌شود

مرحله 2: آماده‌سازی
– خشک کردن نسبی دندان‌ها
– مقدار ژل: حدود 2 ml برای هر فک
– تری را فقط 1/3 پر کن تا هنگام ورود به دهان سرریز نشود

مرحله 3: قرار دادن در دهان
– ابتدا تری فک بالا
– سپس پایین
– از بیمار بخواهید:
– لب را نخورد
– زبان را ثابت نگه دارد
– بزاق را قورت ندهد

مرحله 4: زمان
– 4 دقیقه استاندارد WHO و ADA
– زمان کمتر از 4 دقیقه اثر کاهش می‌دهد
– زمان بیشتر خطر بلع را بالا می‌برد

مرحله 5: خروج تری
– بیمار باید ژل را تف کند
– دهان‌شویی انجام نشود
– فقط با دستمال بزاق اضافی را پاک کند

مرحله 6: مراقبت‌های پس از کار
– ۳۰ دقیقه چیزی نخورد یا ننوشد
– تا شب مسواک نزند
– مواد اسیدی و چسبناک مصرف نشود